Klachtgerichte gedragstherapie

“Klachtgerichte gedragstherapie” is een psychotherapie met als uitgangspunt de huidige klacht van de cliënt. Het doel is het verminderen en waar mogelijk verhelpen van de klacht. Om dat te bewerkstelligen wordt allereerst een de klacht geanalyseerd. Vervolgens stelt de therapeut in overeenstemming met de cliënt een stappenplan op. De cliënt krijgt opdrachten en oefeningen die zowel binnen als buiten de therapiepraktijk worden uitgevoerd. Op deze manier wordt er gewerkt aan het verhelpen van de klacht.

Probleemanalyse

Binnen de klachtgerichte gedragstherapie is het gebruikelijk om de eerste sessies bezig te zijn met het in kaart brengen van de klacht van de cliënt. De vaste stappen die tijdens het analyseren van het probleem aan bod komen zijn:

  1. Het afbakenen van de klacht. Het komt vaak voor dat mensen met meerdere klachten een therapie in gaan. Vaak is er sprake van overlap tussen de verschillende klachten, of komt het een voort uit het ander. Tijdens het begrenzen van het probleem wordt er bepaald waaraan gewerkt zal worden tijdens de therapie.
  2. Het beschrijven van de klacht. In deze fase wordt de klacht zo gedetailleerd mogelijk in beeld gebracht. Er wordt onder andere gesproken over de gevoelens die samenhangen met de klacht, wanneer de klacht ontstaan is, hoe de cliënt ermee om gaat, etc.
  3. Het beschrijven van de situaties. Er wordt tijdens deze stap stilgestaan bij de situaties waarin de klacht zich voordoet. Er wordt bijvoorbeeld nagegaan of dat die situatie altijd hetzelfde is, en of dat de klacht soms heviger is dan anders.
  4. Het beschrijven van de gevolgen. Tenslotte wordt er gekeken naar de gevolgen in het dagelijks leven die de klacht met zich mee brengt. Hierbij wordt naar de negatieve effecten van de klacht gekeken, maar ook naar eventuele positieve gevolgen van het probleem.

Therapieprogramma’s

Er zijn binnen de klachtgerichte gedragstherapie verschillende manieren van aanpak mogelijk. De belangrijkste therapieprogramma’s zijn:

  • Systematische desensitisatie – Het doel van systematische desensitisatie is het stapje voor stapje ongevoelig raken voor situaties die de klacht opwekken. Er wordt een lijst gemaakt van dergelijke situaties, van de minst spannende situatie naar de spannendste. Met gebruik van onder andere ontspanningsoefeningen wordt de cliënt opbouwend met deze situaties geconfronteerd, beginnend met de minst spannende situatie. Op deze manier kan de cliënt onder steeds meer situaties ontspannen en klachtvrij blijven.
  • Flooding / implosieve therapie – Flooding, ook wel implosieve therapie genoemd, stelt de cliënt bloot aan situaties die de klacht opwekken. In tegenstelling tot systematische desensitisatie, wordt de cliënt direct langdurig geconfronteerd met de situatie die de klacht het hevigst opwekt. Deze confrontatie duurt net zolang totdat de cliënt het accepteert, eraan went, en de klacht verdwijnt.
  • Token economy – Het token economy systeem werkt op basis van beloningen. Er worden vooraf afspraken gemaakt over welk gedrag de klacht positief zou beïnvloeden. Telkens wanneer de cliënt zich houdt aan het positieve gedrag, wordt dat beloond. Op deze manier wordt het ‘juiste’ gedrag in verband gebracht met positieve consequenties.
  • Vaardigheidstrainingen – Tot slot zijn er binnen de klachtgerichte therapie vaardigheidstrainingen. Deze trainingen zijn toegespitst op de specifieke klacht. De vaardigheidstrainingen kunnen zich bijvoorbeeld richten op het aanleren van assertiviteit, of op het verbeteren van sociale vaardigheden.

De therapeut bepaald in samenspraak met de cliënt welke werkwijze, oftewel welk therapieprogramma, het beste bij de situatie past.

Bij welke klachten

Klachtgerichte gedragstherapie wordt bij verschillende geestelijke gezondheidsklachten toegepast. Bijvoorbeeld bij angst klachten, zoals fobie of faalangst. Ook wordt klachtgerichte gedragstherapie vaak ingezet als relatietherapie bij relatie problemen.