Focussen / focusing

Focussen” is het richten van de aandacht op het lichamelijk ervaren van gedachten en emoties. Klachten die in de therapie besproken worden, kunnen op een lijfelijke manier worden ervaren. Door te focussen op de lichamelijke uiting van psychische klachten, kunnen de klachten helder in kaart gebracht worden. Daardoor worden er nieuwe inzichten verworven in problemen en emoties die vaak aanvankelijk alleen vaag aanwezig of moeilijk te omschrijven waren. Het doel van focussen is het beter onder controle krijgen van emoties, door de lichamelijke ervaring van die emoties te leren kennen. Focussen is een vorm van lichaamsgerichte therapie. In plaats van de term focussen wordt ook wel de Engelse vertaling gebruikt: focusing.

De zes stappen van focussen / focusing

Het proces van focussen kan worden onderverdeeld in zes fases. De psychotherapeut begeleidt deze fases door onder andere het stellen van vragen. Dit stappenplan wordt gebruikt als leidraaid, maar hoeft niet altijd even strict opgevolgd te worden. De stappen zijn:

  • Ruimte maken – De eerste stap is het ontspannen van het lichaam. De aandacht wordt gericht op het ervaren van het lichaam en hoe de verschillende lichaamsdelen aanvoelen. Er kunnen dan verschillende gevoelens naar boven komen. Het is de bedoeling deze te ervaren zonder er iets mee te doen. Gevoelens worden niet veranderd maar geaccepteerd, zonder waardeoordeel.
  • Gevoelde gewaarwordingen – Bij de tweede stap van het focussen wordt er aan de hand van lichamelijke gevoelens nagegaan welke emoties en klachten momenteel het belangrijkst zijn. Deze worden op een rijtje gezet. Het is in deze stap niet de bedoeling de problemen te gaan analyseren, de cliënt observeert zichzelf als het ware met zekere afstand.
  • Typering – In deze stap wordt er geprobeerd de kenmerken en eigenschappen van het lichamelijke gevoel duidelijk te krijgen. Zo’n typering neemt de vorm aan van een woord, een beeld of een zin. Vaak blijven de aanduidingen in dit stadium vaag, zoals bijvoorbeeld ‘een zwaar gevoel’, ‘onbuigzaamheid’ of ‘benauwd’.
  • Resoneren – Door steeds heen en weer te gaan tussen de typering en het lichamelijke gevoel, wordt in deze fase de gevoelde gewaarwording getoetst aan de typering. Passen zij bij elkaar, komt het overeen? De typering en de gewaarwording kunnen en mogen veranderen, totdat zij met elkaar in overeenstemming zijn.
  • Vragen stellen – Als vijfde stap in het focusing proces worden er ‘waarom’ vragen gesteld, ter verheldering van de klacht. Daarvoor gaat de cliënt eerst terug gegaan naar de gevoelde waarneming. De antwoorden op gestelde vragen zullen voortkomen uit een lichamelijke ervaring. Een dergelijke antwoord voelt vaak aan als een soort opluchting.
  • Ontvangen – Tijdens de voorgaande stappen van het focussen, kunnen zich veranderingen voordoen. Dit kunnen bijvoorbeeld veranderingen zijn in de lichamelijke of geestelijke ervaring van de klachten. Ook kunnen er nieuwe inzichten worden opgedaan. In deze laatste stap gaat het om het ontvangen en accepteren hiervan.

Bij welke klachten?

Focussen wordt toegepast bij veel verschillende klachten, zoals algemene angst, depressie, spanningen, onvrede en posttraumatische stress. Ook kan focussen als relatietherapie worden toegepast.

Duur van focussen / focusing

De duur van een therapie gestoeld op focussen, is moeilijk te voorspellen. Het aantal behandelingen is sterk afhankelijk van de klacht van de cliënt. Ook ligt het aan de behandelwijze van de therapeut: focussen wordt behalve binnen de psychotherapie ook toegepast in lichaamsgerichte trainingen.