Mediation

“Mediation” is een specifieke vorm van oplossingsgerichte conflictbemiddeling, die ervan uit gaat dat het vruchtbaar kan zijn om nieuwe benaderingswijzen voor een geschil te vinden. Bij mediation wordt een geschil tussen twee of meer personen of partijen opgelost door middel van een onafhankelijke conflictbemiddelaar, de zogenaamde mediator. Het doel van mediation is het wegnemen van geschillen door naar een oplossing te zoeken die voor alle betrokken partijen aanvaardbaar is en die een ieders belangen tegemoet komt. Hierin neemt de mediator altijd een neutrale rol in. Hij of zij probeert tijdens de mediation de emoties in kaart te brengen die een mogelijke oplossing in de weg staan. Hiermee worden de emoties meer hanteerbaar, waardoor verstoringen in de communicatie tussen de conflicterende partijen worden opgeheven, en een gesprek weer mogelijk wordt.

Mediation wordt vaak ingezet als alternatief voor oplossing van geschillen via juridische wegen. Ten opzichte hiervan heeft mediation een aantal voordelen. Zo is de procedure bij mediation een stuk informeler en doorgaans goedkoper dan rechtspraak. Ook is er binnen mediation meer ruimte voor creatieve oplossingen, hebben de conflicterende partijen de uiteindelijke oplossing zelf in de hand, en kan verdere escalatie van het conflict worden voorkomen.

Mediation in praktijk

Wanneer de betrokkenen in een conflict besluiten om naar een oplossing te zoeken door middel van mediation, zullen zij allereerst moeten besluiten met welke mediator zij in zee willen gaan. Wanneer het contact met een mediator is gelegd, zullen er een of meerdere intake gesprekken plaats vinden, waarin de mediator alle partijen informeert over zijn of haar werkwijze. Ook gaat de mediator tijdens deze voorfase na of dat er bij alle conflicterende partijen de bereidheid bestaat om samen tot een oplossing te komen door middel van mediation. Wanneer deze bereidheid er is, en alle partijen willen het mediation proces voortzetten, dan zal de werkelijke mediation beginnen.

In het begin van de mediation wordt voordat de conflictbemiddeling begint een Overeenkomst tot Mediation opgesteld. Hierin staan de afspraken waaraan alle partijen zich verbinden. Er wordt onder andere vastgesteld dat alle partijen vrijwillig aan de mediation deelnemen en zich daarmee verplichten tot geheimhouding. Vervolgens begint het flexibele en informele mediation proces van de conflictbemiddeling. De mediation kent dan de volgende fasen:

  1. Het conflict wordt zo helder mogelijk in kaart gebracht. Hiervoor onderzoekt de mediator de belangen en standpunten van de verschillende partijen, en verzamelt achtergrondinformatie over het conflict.
  2. Men gaat op zoek naar een wederzijds bevredigende oplossing. Tijdens deze fase van de mediation stellen de conflicterende partijen zich actief op. Zij zijn zelf verantwoordelijk voor een oplossing; de mediator helpt hen daar enkel bij. De mediator neemt nooit een standpunt in het conflict in en probeert altijd onafhankelijk en onpartijdig te blijven. Tijdens het mediation proces draagt de mediator bij aan een oplossing door:
    • Een gespreksstructuur aan te brengen
    • Alle partijen evenveel aan het woord te laten
    • Machtsverschillen te egaliseren
    • Wederzijds begrip te kweken tussen de conflicterende partijen

    In deze fase van brainstormen is nog niemand gebonden aan eventueel uitgesproken oplossingen of gedachten. Alle voordelen en nadelen van eventuele oplossingen worden voor beide partijen duidelijk afgewogen.

  3. Wanneer er een oplossing is gevonden die voor beide partijen aanvaardbaar is, dan worden de oplossing en alle afspraken vastgelegd in een zogenaamde vaststellingsovereenkomst, waarmee de mediation wordt afgesloten.

Tijdens de mediation houdt de mediator van iedere bijeenkomst een verslag bij. De duurzaamheid van een oplossing is afhankelijk van de mate waarin deze de belangen van de verschillende partijen tegemoet komt. Bij een geslaagde mediation is de duurzaamheid groot: de tot stand gekomen oplossing is dan voor beide partijen bevredigend en biedt iedereen voordeel.

Kanttekeningen bij mediation

Een mediation eindigt niet per definitie in een voor alle betrokkenen bevredigende oplossing. Wanneer de partijen die met elkaar in conflict zijn niet tot voor iedereen aanvaardbare afspraken kunnen komen, kan het noodzakelijk zijn om het geschil alsnog via het recht op te lossen. Ook is een wederzijdse bereidheid om tot een oplossing te komen noodzakelijk voor een geslaagde mediation. Tenslotte bestaat er bij mediation het gevaar dat een van de partijen in conflict de afspraak tot geheimhouding schendt. Vertrouwelijke informatie die tijdens het zoeken naar oplossingen aan het licht is gekomen kan zo in de openbaarheid komen.

In welke situaties

Aanvankelijk werd mediation voornamelijk toegepast bij conflicten in de familiesfeer, bijvoorbeeld bij echtscheidingen. Tegenwoordig wordt mediation bij een veel breder scala aan conflictsituaties ingezet, zoals bij arbeidsconflicten (tussen werkgevers en werknemers, leveranciers en klanten, collega’s, etc.) of bij andere zakelijke conflicten. Ook wordt mediation natuurlijk nog toegepast in de particuliere sfeer bij familieconflicten, bijvoorbeeld bij het regelen van een erfenis of een omgangsregeling.

Duur van mediation

De hoeveelheid benodigde mediation sessies kan zowel per conflict als per mediator sterk verschillen. Er kan echter een gemiddelde worden aangegeven van 2 tot 6 mediation sessies van ieder 1 tot 3 uur.

Mediation links

Nederlands Mediation Instituut – Het Nederlands Mediation Instituut is een onafhankelijk instituut dat de kwaliteit van mediation in Nederland bewaakt. De website bevat mediation informatie voor zowel cliënten, mediators en mensen die op zoek zijn naar een mediation opleiding.

Nederlandse Mediatorsvereniging – De landelijke beroepsvereniging voor mediators komt op voor de belangen van mediators bij publieke en private organisaties.