De juiste therapievorm kiezen

Wanneer men heeft besloten om in therapie te gaan, moet er nog een belangrijke keuze worden gemaakt; wat voor soort therapie past het best bij de persoon en de situatie? De keuze in therapie soorten is overweldigend. Binnen de psychotherapie alleen al is de variatie therapievormen bijna eindeloos: persoonsgerichte psychotherapie, lichaamsgerichte psychotherapie, directieve therapie, kortdurende psychotherapie, cognitieve therapie en gedragstherapie. Het is slechts een greep uit de termen die de toekomstige cliënt rond de oren vliegt. Wanneer men ook alternatieve geneeswijzen overweegt in het besluit tot een therapievorm, is het aanbod in therapie soorten bijna niet meer te bevatten. De soms kleine verschillen tussen de methoden binnen de verbale alternatieve geneeswijzen, spirituele alternatieve geneeswijzen en lichaamsgerichte alternatieve geneeswijzen, maken het aanbod in combinatie met de hoeveelheid alternatieve geneeswijzen onoverzichtelijk.

Het maken van een weloverwogen keuze voor een specifieke therapievorm lijkt door het grote aanbod van verschillende therapievormen haast onmogelijk. In praktijk volgen cliënten dan ook dikwijls een therapievorm waarmee zij per toeval in aanraking zijn gekomen, bijvoorbeeld via een doorverwijzing van de huisarts, of op aanraden van een kennis. Toch lijkt het steeds vaker voor te komen dat men bewust op zoek gaat naar een therapeut die een specifieke vorm van psychotherapie of alternatieve therapie aanbiedt. Voor het maken van een dergelijke specifieke keuze, is het goed om te weten dat veel therapievormen onderverdeeld kunnen worden in enkele overkoepelende categorieën.

Klachtgerichte therapie of persoonsgerichte therapie

De keuze tussen klachtgerichte therapie en persoonsgerichte therapie is misschien wel de belangrijkste keuze die men moet maken bij het zoeken van een geschikte therapievorm. Klachtgerichte therapie richt zich op de behandeling van specifieke klachten, zonder daarbij in te gaan op de persoonlijkheid of identiteitsbeleving van de cliënt. Het doel van een klachtgerichte therapie is de klachten van de cliënt in het heden te behandelen, zonder daarbij het verleden van de cliënt of de oorzaken en ontstaansgeschiedenis van de klachten te onderzoeken. Voorbeelden van klachtgerichte therapievormen zijn:

Voor wie wel wenst stil te staan bij de persoonsgeschiedenis en bij de oorzaken van klachten, is persoonsgerichte therapie een betere keuze. Bij persoonsgerichte therapie legt men de verbinding tussen de klachten en de gehele persoonlijkheid van de cliënt. De zelfbeleving van de cliënt neemt een belangrijke rol in binnen persoonsgerichte therapievormen, evenals persoonlijke ontwikkeling. Voorbeelden van persoonsgerichte therapie zijn:

In praktijk is er overigens vaak enige overlap tussen klachtgerichte therapie en persoonsgerichte therapie. Ook in typisch klachtgerichte therapievormen wordt er bijvoorbeeld wel eens gekeken naar het verleden van de cliënt, en bij persoonsgerichte therapievormen werkt men ook vaak aan oplossingen voor specifieke klachten.

Kortdurende therapie of langdurige therapie

De keuze tussen kortdurende therapie of langdurige therapie is relatief gemakkelijk, aangezien deze keus sterk beïnvloed wordt door de beslissing om in klachtgerichte therapie of in persoonsgerichte therapie te gaan. Klachtgerichte therapie is bijna altijd kortdurend, terwijl persoonsgerichte therapie doorgaans gelijk staat aan een langdurige vorm van therapie. Wanneer men specifieke psychische klachten wil verminderen en van therapie een oplossingsgerichte aanpak verwacht is kortdurende therapie de beste optie. Als men in therapie gaat met als doel persoonlijke ontwikkeling, dan zal men eerder uitkomen bij langdurige therapie, ook wel “langer durende therapie” genoemd.

Individuele therapie of groepstherapie

Bij individuele therapie zijn alleen de cliënt en therapeut aanwezig tijdens de therapie sessies. De cliënt kan wel opdrachten krijgen om in het dagelijks leven toe te passen in de omgang met anderen, maar de therapie sessies zelf vinden 1 op 1 plaats. Het aanbod van behandelmethoden bestaat zowel binnen de psychotherapie als binnen de alternatieve geneeswijzen voornamelijk uit individuele therapie.

Groepstherapie betekend feitelijk therapie in groepsverband. Groepstherapie kenmerkt zich door contact met andere cliënten tijdens de therapie sessies centraal te stellen. De interactie tussen de groepsleden is doorgaans de reden om voor groepstherapie te kiezen. Het groepsverband kan het therapeutisch proces in gang zetten, versnellen of ondersteunen. In groepstherapie kan men bijvoorbeeld steun vinden in de ervaringen van andere groepsleden, of kan men profiteren van de veiligheid van de groep om sociale situaties te oefenen die men in het dagelijks leven nog niet durft aan te gaan.

Binnen de psychotherapie bestaan er meerdere therapievormen die behalve als individuele therapie ook als groepstherapie worden aangeboden. Daarnaast zijn er ook enkele alternatieve groepstherapieën, zoals biodanza.

Verbale of lichaamsgerichte therapie

Verreweg de meeste therapievormen zijn grotendeels verbaal, vooral binnen de psychotherapie. Bij verbale therapie bestaat de therapie volledig uit gesprekken tussen de therapeut en de cliënt. De therapeut kan hierbij wel letten op bijvoorbeeld lichaamstaal, stemgebruik en de lichamelijke toestand van de cliënt, maar zal dat altijd door middel van gesprekken uitwerken.

Lichaamsgerichte therapievormen wijken af van verbale therapie door het lichamelijke als uitgangspunt te nemen. Men gaat ervan uit dat lichaam en geest één zijn, en dat mentale problemen zich in lichamelijke klachten kunnen manifesteren. Enkele voorbeelden van lichaamsgerichte therapie zijn:

In lichaamsgerichte therapie werkt men vaak met het met lichaamsbeleving, lichaamshouding, aanraking, motoriek en het lichamelijk uiten van emoties. Overigens is het niet zo dat er bij lichaamsgerichte therapievormen niet gesproken wordt; de nadruk ligt alleen niet op het gesprek.

Aan de keuze voor lichaamsgerichte therapie liggen doorgaans specifieke klachten ten grondslag. Zo zijn bijvoorbeeld psychische klachten die zich vooral lichamelijk uiten geschikt voor lichaamsgerichte therapie. Ook kan lichaamsgerichte therapie uitkomst bieden voor mensen die zich moeilijk verbaal of emotioneel uiten.

Psychotherapie of alternatieve therapie

De keuze tussen het volgen van psychotherapie of alternatieve therapie is zeer persoonlijk. Veel mensen kiezen in eerste instantie voor psychotherapie, en komen alleen met alternatieve therapie in aanraking wanneer men geen bevredigend resultaat heeft geboekt in het reguliere therapie circuit. Wellicht is dit te verklaren door het onwetenschappelijke karakter van veel alternatieve therapievormen. Toch zijn er genoeg mensen voor wie de keuze voor alternatieve therapie direct al vast staat, bijvoorbeeld wegens eerdere ervaringen, geloof, of op aanraden van een bekende. Uiteindelijk zal de keus tussen psychotherapie en alternatieve therapie op grond van persoonlijke overwegingen gemaakt worden.