Klankschaaltherapie

Klankschaaltherapie is een vorm van alternatieve muziektherapie, waarbij men ervan uitgaat dat klanken die worden opgewekt door middel van klankschalen een therapeutische werking hebben. Volgens de klankschaaltherapeut kan men middels klankschaaltherapie zowel lichamelijke als psychische klachten behandelen.

De klankschalen waarmee klankschaaltherapie werkt, zijn ronde schalen die vaak vervaardigd zijn uit meerdere metaalsoorten, maar ook van bijvoorbeeld kristal kunnen zijn. De klank eigenschappen van een klankschaal zijn afhankelijk van diameter, grondstoffen en wanddikte, en zijn voor iedere schaal uniek. Kenmerkend voor het geluid van klankschalen in het algemeen is dat het rijk is aan boventonen. Tijdens klankschaaltherapie, ook wel klankschaalmassage of klankschaalhealing genoemd, wordt de cliënt omgeven door de klank van klankschalen die worden aangeslagen met een klopper, aangestreken met een ronde houten stok of bespeeld met een viool strijkstok.

Geschiedenis van de klankschaal

Over de oorsprong van klankschalen bestaat, evenals over de oorsprong van klankschaaltherapie, veel onduidelijkheid. In westerse samenlevingen spreekt men vaak van “Tibetaanse klankschalen”, maar er is weinig bewijs dat klankschalen in Tibet worden of in het verleden werden gebruikt op de manier waarop men klankschalen in klankschaaltherapie gebruikt. Wel zijn er in tempels en woningen in het Himalaya gebied schalen te vinden die grote gelijkenis vertonen met de metalen klankschalen die men in het Westen gebruikt voor klankschaaltherapie. Deze schalen uit onder andere Nepal worden echter gebruikt als offerschalen en als eetgerei.

De oorsprong van klankschalen wordt dus in het Himalaya gebied gezocht. Maar over de kwestie waarom deze schalen die geen andere functie dan offerschalen en eetgerei hadden zo’n bijzondere klank kunnen voortbrengen bestaat onenigheid. De algemene consensus is dat de klankschaal terug te voeren is naar sjamanistische tradities. Zo luidt een van de opvattingen dat de klankschalen gemaakt zijn door rondreizende sjamanistische smeden, die de klankschalen wellicht produceerden voor monniken. Deze schalen zouden gemaakt zijn van zeven metalen, waarbij iedere gebruikte metaalsoort in verbinding zou staan met een van de zeven planeten: Zon, Maan, Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus.

Klankschaaltherapie in theorie

Onder klankschaaltherapeuten bestaat enige verscheidenheid in de theorieën waarmee klankschaaltherapie wordt onderbouwd. Sommige klankschaaltherapeuten onderbouwen klankschaaltherapie door middel van ogenschijnlijk natuurkundige argumenten, andere klankschaaltherapeuten zoeken een verklaring voor de therapeutische werking van klankschalen in het spirituele. Meestal worden de therapeutische effecten van klankschalen echter gezien als even natuurkundig als spiritueel.

De meest gangbare theorie gaat uit van de aanname dat alles in het menselijk lichaam – dat wil zeggen alle organen, zenuwen, lichaamsvloeistoffen, weefsels, enzovoorts – een eigen trillingsfrequentie heeft. Lichamelijke en psychische klachten zouden ontstaan wanneer deze trillingsfrequentie verstoord raakt. Dit zou onder andere het gevolg zijn van de geluiden waaraan men dagelijks blootgesteld wordt. Volgens deze theorie produceren klankschalen een harmoniserende klank, waardoor de trillingsfrequenties van het lichaam weer hersteld worden.

Een andere theorie stelt dat hoge frequenties die met klankschalen worden geproduceerd niet hoorbaar zijn voor het menselijk oor, maar wel worden opgeslagen als energie, waardoor de klank van klankschalen de cliënt helder en energiek maakt.

Klankschaaltherapie, klankschaalmassage, klankschaal concert

Wanneer een cliënt een klankschaaltherapie sessie ondergaat, wordt dit ook wel een klankschaalmassage, klankschaal concert of klankschaalbad genoemd. Al deze termen illustreren de praktijk van klankschaaltherapie. De cliënt ligt tijdens de klankschaaltherapie doorgaans met de rug op een matras of matje. Rond de cliënt zijn meerdere klankschalen opgesteld, die beurtelings of tegelijkertijd worden bespeeld. Ook worden klankschalen bespeeld die op het lichaam van de cliënt geplaatst zijn; bijvoorbeeld op de borst, buik of het voorhoofd. Tenslotte kan de klankschaaltherapeut ook schalen vasthouden, en die tijdens het bespelen langs het lichaam van de cliënt bewegen. Het aantal klankschalen dat tijdens een klankschaalmassage wordt gebruikt varieert van enkele tot tientallen klankschalen.

Tijdens de klankschaalmassage kan de therapeut zich concentreren op specifieke delen van het lichaam, waar volgens de therapeut meer harmonisering nodig is. Ook kan de therapeut zich richten op de behandeling van de chakra’s; een zogenaamd chakra-klankbad. Specifieke klankschalen hebben volgens de klankschaaltherapeut effect op specifieke klachten. Wanneer men zelf klankschalen bezit, is het tot op zekere hoogte mogelijk om klankschaalmassage op het eigen lichaam toe te passen. Tevens wordt het geluid van klankschalen vaak gebruikt als ondersteuning tijdens meditatie.

Klankschaaltherapie wordt vaak toegepast als zelfstandige therapie, maar kan ook worden gecombineerd met andere alternatieve geneeswijzen. Ook kan de klankschaal therapeutisch worden gebruikt in combinatie met andere instrumenten, zoals de didgeridoo of de tingsha. Er is dan sprake van alternatieve klanktherapie, waarbij de behandeling ook wel een klankbad, klanktherapie of klankhealing wordt genoemd.

Kanttekeningen bij klankschaaltherapie

Er is geen wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werking van klankschaaltherapie. Ook de aannamen waarop de theorie achter klankschaaltherapie is gebaseerd, zoals de gedachte dat ieder onderdeel van het menselijk lichaam een trillingsgetal heeft en dat die trillingsfrequentie door middel van klankschalen kan worden beïnvloed, is nooit wetenschappelijk bewezen. Zodoende wordt klankschaaltherapie door critici gezien als pseudowetenschap.

Bij welke klachten

Klankschaaltherapie wordt vooral veel toegepast als ontspannende behandeling in de strijd tegen stress, spanning en burnout. Ook wordt klankschaalmassage toegepast bij slaapproblemen en bij een scala aan lichamelijke klachten, waaronder gehoorklachten.

Duur van klankschaaltherapie

De duur van therapie door middel van klankschalen varieert van therapeut tot therapeut. De duur van een klankschaalmassage, klankbad of klankschaal meditatie varieert sterk; van 10 minuten tot enkele uren. Ook het aantal behandelingen loopt uiteen van een enkele behandeling tot regelmatig terugkerende behandelingen.