Fobie: wat is dat?

Het woord fobie komt van het Griekse woord ‘fobos’, dat vlucht of angst betekend. Fobieën worden dan ook altijd gerekend als angststoornis. Dat wil zeggen dat fobische mensen gebukt gaan onder irreële, ongezonde angsten. Ieder mens heeft gezonde angst in zich, het waarschuwt ons voor gevaar. Iemand die aan een fobie lijdt heeft echter last van ongezonde angsten, voor specifieke zaken of situaties. Hierin onderscheidt een fobie zich van andere angststoornissen: de angst is altijd op iets gericht, wat dat ‘iets’ ook is. Deze angsten zijn zo extreem, dat ze leiden tot het vermijden en ontvluchten van situaties die de angst kunnen oproepen.

De zaken waar iemand met een fobie bang voor is, zijn in werkelijkheid niet gevaarlijk. Dat de angst dus ongegrond is, zien fobische personen over het algemeen zelf ook in. De fobie neemt echter in de angst situaties de overhand: alle ratio verdwijnt en het angstgevoel domineert alles. Naarmate iemand zich meer en meer overgeeft aan een fobie, worden er steeds meer situaties ontweken en ontvlucht. De fobie neemt zo een grotere rol aan en vormt een belemmering in het dagelijks leven.

Mogelijke gevolgen van fobie

De gevolgen van een fobie kunnen verstrekkend zijn. Hier volgt een samenvattende lijst:

  • Angst – Het meest duidelijke gevolg van een fobie is natuurlijk angst. In situaties waar de fobie aan verbonden is, kan de angst zelfs omslaan in paniek. Bij een fobie is er echter ook vaak sprake van verwachtingsangst. Het vooruitzicht van een dergelijke situatie zorgt dan al voor spanning en vrees.
  • Vermijding – Hoe sterker de fobie, hoe meer de patiënt geneigd is tot het vermijden van situaties die betrekking hebben tot de fobie. Door het vermijdingsgedrag speelt de fobie een grote rol in het alledaags leven: ook als er geen sprake is van fobische situaties is men ermee bezig. Tegelijkertijd is het bijna nooit mogelijk om alle angstsituaties uit de weg te gaan. Als dat toch lukt, is de kans groot dat de keuzevrijheid en het sociaal leven hieronder lijdt. Uiteindelijk kan men hierdoor in een sociaal isolement terecht komen. Dit maakt vermijden tot een ongezond gevolg van een fobie, in plaats van een oplossing.
  • Verslaving – Voor wie last heeft van een fobie, kan het soms aantrekkelijk zijn toevlucht te zoeken in alcohol, drugs, of kalmerings- en slaapmiddelen. Het nadeel van deze middelen is dat zij de angst niet wegnemen, maar enkel voor korte tijd onderdrukken. Langdurig gebruik leidt zo tot verslaving, met alle lichamelijke bijwerkingen en sociale gevolgen van dien!
  • Eigenwaarde – Een fobie kan mensen beletten hun leven te leiden zoals zij dat willen. Dat leidt tot een onvrij gevoel. Ook anderen, bijvoorbeeld vrienden of een partner, kunnen een ander beeld van de persoon vormen. Dit alles kan een vaak negatieve verandering in het zelfbeeld tot gevolg hebben.